სამშაბათი, აპრილი 16, 2024
მთავარიშენი ექიმიმოსალოდნელია, რომ 2050 წლისთვის დემენციის გავრცელება თითქმის 20 მილიონ შემთხვევამდე გაორმაგდეს...

მოსალოდნელია, რომ 2050 წლისთვის დემენციის გავრცელება თითქმის 20 მილიონ შემთხვევამდე გაორმაგდეს…

საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე ამბობს, რომ დემენცია წარმოადგენს მომავლის ერთ-ერთ უდიდეს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის გამოწვევას.

„დემენცია წარმოადგენს მომავლის ერთ-ერთ უდიდეს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის გამოწვევას. მხოლოდ ევროპაში, მოსალოდნელია, რომ 2050 წლისთვის დემენციის გავრცელება თითქმის 20 მილიონ შემთხვევამდე გაორმაგდეს.

ახალ სტატიაში Lancet-ის რედაქტორები Pooja Jha და Daniela Mar ín-Hern ández ნული თუ რას ნიშნავს ეს რეგიონისთვის და სამი ძირითადი ბოთლი ავადმყოფობის მიმართ“, – წერს გიორგი ფხაკაძე.

https://www.linkedin.com/…/urn:li:activity…
ექიმი გიორგი ფხაკაძე, MD, MPH, PhD
პროფესორი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტი, www.dtmu.ge

დაავადება, რომელიც ხასიათდება მეხსიერების და გონებრივი შესაძლებლობების ნაწილობრივი დაკარგვით. ყველაზე მეტად დაავდება უჩნდება მოხუც ადამიანებს. ხასიათის მიხედვით დაავადება შეიძლება იყოს პირველი და მეორე ხარისხის.

დემენცია (F00-F03) წარმოადგენს თავის ტვინის ტრავმით, ქრონიკული ან პროგრესულად მიმდინარე დაზიანებით გამოწვეულ სინდრომს, რომლის დროსაც სახეზეა უმაღლესი ფსიქიკური ფუნქციების:

მეხსიერების, აზროვნების, ორიენტაციის, დასწავლის, მეტყველების და მსჯელობის შესაძლებლობების მრავალფეროვანი აშლილობები. ცნობიერება ამ დროს არ არის დაბინდული. კოგნიტური ფუნქციის მოშლა ხშირად თან სდევს ან, დროდადრო, წინ უსწრებს ემოციური კონტროლის, სოციალური ქცევისა და მოტივაციის დაქვეითებას. ეს სიმპტომები გამოხატული უნდა იყოს არანაკლებ ექვსი თვის განმავლობაში.

დემენცია არის სიმპტომების ერთობლიობაა, რომელსაც ტვინის მუშაობის მოშლა იწვევს. მსოფლიოში მილიონობით მოხუცი ადამიანი აწყდება ამ პრობლემას. ეს დიდი გამოცდაა, როგორც თავად დაავადებული ადამიანისათვის, ასევე მისი ახლობლებისათვის.

დემენცია – მეხსიერების გაუარესებაა?

ყოველთვის არა. ასაკში ბევრ ადამიანს უჩნდება პრობლემები მოკლევადიან მეხსიერებასთან დაკავშირებით: უჭირს სიახლეების დამახსოვრება, სწავლა. ყოველდღიურ ცხოვრებაზე ეს არ აისახება და ის ჯანმრთელი დაბერების ნაწილად მიიჩნევა. მაგრამ თუ გულმავიწყობა ცხოვრების ჩვეულ მდინარებას არღვევს, ხელს უშლის ადამიანს მუშაობაში და ის ნელ-ნელა კარგავს ჩვევებს – ეს მხოლოდ დაბერების ნიშანი არ არის.

როგორ გავიგო რომ ადამიანს დემენცია აქვს?

დიაგნოზის დასმა – ექიმის საქმეა, მაგრამ არსებობს ნიშნები, როდესაც შეიძლება გაგიჩნდეთ ეჭვი, რომ თქვენს ახლობელს დემენცია ეწყება. ეს ნიშნებია:

– ხშირად კარგავს მნიშვნელოვან ნივთებს და მათ უცნაურ ადგილებში ინახავს;
– ხშირად სვამს ერთსა და იმავე კითხვას, მიუხედავად იმისა რომ პასუხი ახლახან მიიღო;
– ერევა დრო ან იკარგება ნაცნობ ადგილებში;
– კონცენტრაციის პრობლემები აქვს, ფინანსური გათვლები ეშლება;
– ვერ ითვისებს მარტივ ინსტრუქციებს, მაგალითად როგორ ირთვება სარეცხი მანქანა;

არსებობს დემენციის სხვა ნიშნებიც: შეიძლება ადამიანს უცებ მკვეთრად შეეცვალოს ხასიათი, ქცევა, განწყობები. დაავადების ადრეულ ეტაპზე აქტიური ადამიანი შეიძლება გახდეს აპათიური, უინიციატივო. მოგვიანებით, დაავადების განვითარებასთან ერთად, ზოგიერთი პაციენტი ხდება გაღიზიანებული, მოუთმენელი ან იმპულსური, სხვები – შფოთიანები და აგრესიულებიც კი. ადამიანს შეიძლება გაუჩნდეს ბოდვითი აზრები (მაგალითად ის, რომ მეზობლები უთვალთვალებენ ან ნივთებს ჰპარავენ) და სექსუალური შეუკავებლობა (არაადეკვატურად მაღალი სექსუალური აქტივობა, მათ შორის ახლო ნათესავების მიმართ). ტვინის მუშაობის მოშლის შედეგად ადამიანის ქცევა გაუცნობიერებელი ხდება, პაციენტი ვერ ცნობს თავის ნათესავებს, ნელ-ნელა კარგავს მეტყველების აღქმის და ლაპარაკის უნარს.

ექიმები აღნიშნავენ, რომ ადრეული დიაგნოსტიკა ახანგრძლივებს ახლობლის ღირსეულ ცხოვრებას. სამწუხაროდ, ბევრი ადამიანი ექიმს გვიან მიმართავს ანუ ისეთ დროს, როდესაც ის მცირერიცხოვანი წამლები, რომლებსაც შეუძლია დემენციის პროცესის განვითარების შენელება და პაციენტის მდგომარეობის გაუმჯობესება, უკვე აღარ მოქმედებს.

დემენციის მკურნალობის უახლესი მეთოდების შესახებ იცის დემენტოლოგმა, რომელთანაც შეიძლება რაიონის ნევროლოგმა გაგაგზავნოთ, ნევროლოგთან კი – თერაპევტმა.

ერთადერთი რაც ექიმს შეუძლია – ეს ადამიანის ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებაა. სწორმა მკურნალობამ შეიძლება ზოგიერთი სიმპტომი შეამსუბუქოს, მაგალითად დეპრესია, შფოთი, გაღიზიანება, აგრესია. გარდა ამისა, არსებობს წამლები, რომლებიც ალცჰაიმერის დაავადების დროს პაციენტის მეხსიერებას აუმჯობესებს და ძირითად უნარებს უფრო ხანგრძლივი დროის განმავლობაში უნარჩუნებს.

მნიშვნელოვანია იმის ცოდნა, რომ ალცჰაიმერის დაავადების დროს ექვს თვეში ერთხელ ბიოლოგიურად აქტიური დანამატების, ნოოტროპების და წვეთოვნების ეფექტიანობა დადასტურებული არ არის.

დემენციით დაავადებულ ადამიანს ყოველთვის არ შეუძლია ადეკვატურად თავის მოვლა. ზოგჯერ მას უჭირს დამოუკიდებლად ჩაცმა და მაღაზიაში გასვლაც. მნიშვნელოვანია, თვალი ადევნოთ იმას, რომ მან თავი არ დაიზიანოს. რეკომენდებულია, რაც შეიძლება შორს გადამალოთ პოტენციურად საშიში საშუალებები (წამლები, გამწმენდი საშუალებები). შეეცადეთ, რომ არ წაიქცეს, ამისთვის სახლში კარგი განათება უნდა იყოს და იატაკი – სადენებისაგან და სრიალა ხალიჩებისაგან თავისუფალი. თუ სახლში გაზია, ისეთი ქურა უნდა აარჩიოთ, რომელიც გაზის მიწოდებას თავად თიშავს, თუ თქვენს ახლობელს მისი ანთება დაავიწყდა და ა.შ. სამწუხაროდ, გარკვეული დროის შემდეგ მსგავსი ზომების მიღება აუცილებელია ხოლმე, თქვენს ახლობელს მუდმივი მომვლელი დასჭირდება.

როგორ უნდა მოვექცე დემენციით დაავადებულ ადამიანს?

ეს მართლაც რთული საკითხია. მნიშვნელოვანია მაქსიმალურად შეიკავოთ თავი მასზე გაღიზიანებისაგან. ყოველთვის გახსოვდეთ, რომ ის ვერ აკონტროლებს სრულად თავის ქმედებებს. ამ თემაზე რჩევების ერთ მასალაში თავმოყრა შეუძლებელია. თუმცა რთული არ არის ამ მხრივ სასარგელო რეკომენდაციების მოძებნა, მაგალითად ინტერნეტში.

მნიშვნელოვანია გამოძებნოთ მეთოდი, რომლითაც თქვენს ახლობელთან იურიდიულ საკითხებს წინასწარ გაივლით, რადგან ნელ-ნელა მისი მდგომარეობა გაუარესდება.

წყარო: Meduza

#datashvil

SheniEkimi.ge

მასალის გამოყენების პირობები
მსგავსი სიახლეები
VIDEO: ეკა კვალიაშვილის ბრწყინვალე შესრულება და მონატრებული ჰიტი

VIDEO: ეკა კვალიაშვილის ბრწყინვალე შესრულება და მონატრებული ჰიტი

16 აპრილი 2024
„აი, ასე, ეს იყოს გაკვეთილი ყველასთვის! არავის არ დაუჯერო, ვინც გეტყვის, რომ არ გამოგივა ან უკეთესებიც არიან!” – ნუკი კოშკელიშვილი

„აი, ასე, ეს იყოს გაკვეთილი ყველასთვის! არავის არ დაუჯერო, ვინც გეტყვის, რომ არ გამოგივა ან უკეთესებიც არიან!” – ნუკი კოშკელიშვილი

16 აპრილი 2024
ზურიკო დავითაშვილი მეუღლესა და შვილთან ერთად არკაშონში ისვენებს

ზურიკო დავითაშვილი მეუღლესა და შვილთან ერთად არკაშონში ისვენებს

16 აპრილი 2024
რატომ არის გამწვანება ასეთი პრიორიტეტული არქიტექტურის ინდუსტრიაში

რატომ არის გამწვანება ასეთი პრიორიტეტული არქიტექტურის ინდუსტრიაში

აპრილი 16, 2024
ფრანგი ფერმწერი  კლოდ მონეს სახლი ჟივერნიში

ფრანგი ფერმწერი კლოდ მონეს სახლი ჟივერნიში

აპრილი 15, 2024
გაგაცნობთ ერგონომიკულ დიზაინს

გაგაცნობთ ერგონომიკულ დიზაინს

აპრილი 12, 2024
საქართველოს ზოგიერთ რაიონში უახლოეს დღეებში ტემპერატურა 33 გრადუსამდე მოიმატებს

საქართველოს ზოგიერთ რაიონში უახლოეს დღეებში ტემპერატურა 33 გრადუსამდე მოიმატებს

აპრილი 15, 2024
საჩუქარი რუსთავს – ბუნებრივი ჭალის ტყის ტერიტორიაზე 60 ერთეული კოლხური ხოხობი გაუშვეს

საჩუქარი რუსთავს – ბუნებრივი ჭალის ტყის ტერიტორიაზე 60 ერთეული კოლხური ხოხობი გაუშვეს

აპრილი 15, 2024
ჯონჯოლს უამრავი სასარგებლო თვისება აქვს – გირჩევთ, ჩართოთ ის თქვენს რაციონში

ჯონჯოლს უამრავი სასარგებლო თვისება აქვს – გირჩევთ, ჩართოთ ის თქვენს რაციონში

აპრილი 15, 2024
“ჰობიტონი”, საბავშვო ბაღი ლისის ტბასთან – თქვენი შვილების თავგადასავლებით სავსე სამყარო ეკომეგობრულ გარემოში

“ჰობიტონი”, საბავშვო ბაღი ლისის ტბასთან – თქვენი შვილების თავგადასავლებით სავსე სამყარო ეკომეგობრულ გარემოში

16 აპრილი 2024
“ძველ სახლში რემონტს რომ ვაკეთებდით, რადიატორის უკან წერილი ვიპოვე, პატარაობისას საკუთარი თავისთვის მიმიწერია…

“ძველ სახლში რემონტს რომ ვაკეთებდით, რადიატორის უკან წერილი ვიპოვე, პატარაობისას საკუთარი თავისთვის მიმიწერია…

16 აპრილი 2024
რატომ იყო 11 წელი მიწაში ჩაფლული 5532 ქართული საგალობელი – როგორ და სად იპოვეს დაკარგული ჩანაწერები?

რატომ იყო 11 წელი მიწაში ჩაფლული 5532 ქართული საგალობელი – როგორ და სად იპოვეს დაკარგული ჩანაწერები?

14 აპრილი 2024
საქართველოს ზოგიერთ რაიონში უახლოეს დღეებში ტემპერატურა 33 გრადუსამდე მოიმატებს

საქართველოს ზოგიერთ რაიონში უახლოეს დღეებში ტემპერატურა 33 გრადუსამდე მოიმატებს

აპრილი 15, 2024
“კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება” – გერმანიაში ქართული თემატიკის საზოგადოებრივი ტრანსპორტი გამოჩნდა

“კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება” – გერმანიაში ქართული თემატიკის საზოგადოებრივი ტრანსპორტი გამოჩნდა

აპრილი 15, 2024
ეროვნულ ბოტანიკურ ბაღში „საკურას ყვავილობის დღეები“ გაიმართება

ეროვნულ ბოტანიკურ ბაღში „საკურას ყვავილობის დღეები“ გაიმართება

აპრილი 12, 2024
21 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

21 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

მარტი 21, 2024
18 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

18 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

მარტი 18, 2024
16 აპრილის ასტროლოგიური პროგნოზი

16 აპრილის ასტროლოგიური პროგნოზი

აპრილი 16, 2024
ნებისმიერი სიცრუე განსაკუთრებით თვალშისაცემი იქნება… – ნახეთ კვირის ასტროლოგიური პროგნოზი

ნებისმიერი სიცრუე განსაკუთრებით თვალშისაცემი იქნება… – ნახეთ კვირის ასტროლოგიური პროგნოზი

აპრილი 15, 2024
15 აპრილის ასტროლოგიური პროგნოზი

15 აპრილის ასტროლოგიური პროგნოზი

აპრილი 15, 2024
გამორჩეული ქართული ღვინო – საფერავი

გამორჩეული ქართული ღვინო – საფერავი

აპრილი 15, 2024
მოამზადეთ ყვავილოვანი კომბოსტო ბულგარულით

მოამზადეთ ყვავილოვანი კომბოსტო ბულგარულით

აპრილი 15, 2024
რა სასარგებლო თვისებებით გამოირჩევა ყვავილოვანი კომბოსტო

რა სასარგებლო თვისებებით გამოირჩევა ყვავილოვანი კომბოსტო

აპრილი 15, 2024
იაპონური წარმოშობის ხემცენარე, რომელსაც უნიკალური სამკურნალო თვისებები აქვს და გოეთემ ლექსიც კი მიუძღვნა – გინკგო ბილობას შთამბეჭდავი საიდუმლო ჰოლანდიელმა ექიმმა ამოხსნა

იაპონური წარმოშობის ხემცენარე, რომელსაც უნიკალური სამკურნალო თვისებები აქვს და გოეთემ ლექსიც კი მიუძღვნა – გინკგო ბილობას შთამბეჭდავი საიდუმლო ჰოლანდიელმა ექიმმა ამოხსნა

აპრილი 16, 2024
სენსაციური ამბავი – ტიტანიკის ისტორიის პირველ ეკრანიზაციაში ტრაგედიას გადარჩენილი მსახიობი მონაწილეობდა

სენსაციური ამბავი – ტიტანიკის ისტორიის პირველ ეკრანიზაციაში ტრაგედიას გადარჩენილი მსახიობი მონაწილეობდა

აპრილი 15, 2024
სხეულის მიმართ პოზიტიური დამოკიდებულება

სხეულის მიმართ პოზიტიური დამოკიდებულება

აპრილი 15, 2024
დასაქმება საფრანგეთში – შენი გზამკვლევი

დასაქმება საფრანგეთში – შენი გზამკვლევი

15 აპრილი 2024
ბრიუსელში ღვინის ვაჭრობის მსოფლიო ჯგუფის საქართველოს ერთწლიანი თავმჯდომარეობა დადებითად შეფასდა

ბრიუსელში ღვინის ვაჭრობის მსოფლიო ჯგუფის საქართველოს ერთწლიანი თავმჯდომარეობა დადებითად შეფასდა

15 აპრილი 2024
დედაენის დღეს მიეძღვნა საღამო მადრიდის კულტურის ცენტრში

დედაენის დღეს მიეძღვნა საღამო მადრიდის კულტურის ცენტრში

15 აპრილი 2024
- Advertisement -spot_img

ბოლო სიახლეები